Vanaf 1 januari 2026 gaat de overheid de regels rondom schijnzelfstandigheid strenger handhaven. Het doel: voorkomen dat mensen werken als zzp’er terwijl ze in de praktijk eigenlijk functioneren als werknemer. Voor veel vakmannen die via opdrachtgevers, aannemers of bemiddelingsplatforms werken, kan dit gevolgen hebben.
Je bent schijnzelfstandig wanneer je op papier een zzp’er bent, maar in de praktijk werkt als werknemer. Bijvoorbeeld: een opdrachtgever bepaalt jouw werktijden, manier van werken en verplicht je te komen opdagen alsof je in loondienst bent. De Belastingdienst kijkt niet naar wat er in het contract staat, maar naar de feitelijke situatie op de werkvloer.
In dit artikel leggen we uit:
Sinds 2016 werd de handhaving van de Wet DBA uitgesteld. Vanaf 1 januari 2026 gaat de Belastingdienst weer actief controleren en handhaven.
Dat betekent:
Belangrijk om te weten: in 2025 begint de Belastingdienst al met controles, maar nog op een zachte manier.
Dat betekent: De focus ligt op voorlichting en verbetering, niet op boetes, de Belastingdienst kijkt mee of opdrachtgevers en zzp’ers stappen zetten richting echte zelfstandigheid en alleen bij duidelijke misstanden kan er al ingegrepen worden. Zie 2025 dus als een oefenjaar: een periode waarin vakmannen en opdrachtgevers de tijd krijgen om hun werkwijze aan te passen vóór de harde handhaving in 2026. Die periode is nu voorbij.
Het ministerie van SZW werkt aan een nieuw wettelijk kader dat duidelijk maakt wanneer je ondernemer bent en wanneer niet.
De belangrijkste criteria draaien om:
A. Mate van zelfstandigheid
B. Mate van organisatorische inbedding
C. Ondernemersrisico
Hoe minder risico en eigen regie je hebt, hoe groter de kans dat je gezien wordt als werknemer.
De Belastingdienst werkt aan nieuwe modelovereenkomsten die beter aansluiten op de praktijk. Opdrachtgevers gaan deze strenger toepassen.
Let op: een contract alléén beschermt je niet — het gaat om hoe je werkt.
Werken via aannemers, platforms of bemiddelaars?
Dan krijgen zíj ook een grotere verantwoordelijkheid om schijnzelfstandigheid te voorkomen.
Gevolg:
Veel opdrachtgevers zullen strakkere eisen stellen aan jouw ondernemerschap (inschrijving KvK, eigen gereedschap, eigen tarieven, vervangingsmogelijkheid, etc.).
Voor de meeste vakmannen verandert er weinig, zolang je écht zelfstandig werkt.
Maar loop je structureel als zzp’er rond op een bouwplaats terwijl de aannemer bepaalt:
…dan kan dit vanaf 2026 problemen opleveren — vooral bij langdurige samenwerkingen.
Beantwoord de vragen eerlijk.
Hoe vaker je “ja” antwoordt, hoe groter het risico dat de Belastingdienst jou ziet als werknemer.
1. Zelfstandigheid & vrijheid
2. Organisatorische inbedding
3. Ondernemersrisico & professionaliteit
Hoe scoor je?
0–5 keer “ja”: Laag risico
Je werkt waarschijnlijk echt zelfstandig.
6–10 keer “ja”: Middel risico
Let op. Je hebt kenmerken van zowel werknemer als ondernemer.
Zorg dat je meer zelfstandigheid pakt en vastlegt.
10+ keer “ja”: Hoog risico
Je lijkt in praktijk meer op een werknemer.
Vanaf 2026 kan dit snel problemen geven — voor jou én de opdrachtgever.
1. Zorg dat je echt ondernemerschap laat zien
2. Leg afspraken duidelijk vast (contract + praktijk)
Zorg dat je modelovereenkomsten gebruikt, maar nóg belangrijker:
De praktijk moet kloppen met het contract.
3. Bewaak je zelfstandigheid
Laat je niet in een werknemersrol duwen.
Zeg nee tegen afspraken als:
4. Wees voorbereid: de Belastingdienst gaat controleren
Vanaf 2026 komt er actieve handhaving. Dat betekent dat opdrachtgevers kritisch gaan kijken of jij echt zelfstandig werkt.
Voor veel vakmannen verandert er niet direct iets.
Maar werk je nu vooral via één opdrachtgever, volg je hun werkwijze en draag je hun kleding?
Dan is het verstandig om nu al maatregelen te nemen.
Dat is precies wat de Belastingdienst vanaf 2026 wil zien.
"*" geeft vereiste velden aan
